The Staff Engineer's Path: Tanya Reilly dạy cách dẫn dắt kỹ thuật vượt ra ngoài một đội

Đã nhiều năm nay, các công ty quen thưởng cho kỹ sư giỏi nhất của mình bằng một chiếc ghế quản lý. Tanya Reilly mở đầu cuốn The Staff Engineer’s Path bằng đúng nhận xét đó, rồi dành cả cuốn sách để chỉ ra một lối đi khác.

Lối đi ấy là con đường staff engineer. Theo mô tả sách, đó là con đường cho phép kỹ sư đóng góp ở tầm cao, chẳng hạn bằng cách làm hình mẫu cho người khác, mà không cần chuyển sang làm quản lý.

Tên sách không nhắc tới FDE. Nhưng nếu bạn hình dung công việc FDE là dẫn dắt những việc lớn, mơ hồ, đi qua nhiều đội ở phía khách hàng mà trong tay không có quyền ra lệnh, thì đây gần như là cuốn cẩm nang cho đúng tình huống ấy. Bài review này đọc sách qua lăng kính đó.

Ai đứng sau cuốn sách?

Theo trang của nhà phân phối Ingram Academic, sách do O’Reilly Media phát hành, ngày in là 25/10/2022. Trước đó, Reilly đã được biết đến nhờ bài viết “Being Glue”, nơi bà đặt tên cho glue work: những việc kết nối và hỗ trợ đồng đội để cả dự án thành công.

Theo Reilly, glue work là thứ phân biệt dự án thành công với dự án thất bại.

Bà không viết về chủ đề này như người ngoài cuộc. Trên trang giới thiệu sách, Reilly cho biết mình đã viết lời tựa cho cuốn Staff Engineer của Will Larson và từng dẫn chương trình hội nghị Staff Engineering đầu tiên của LeadDev.

Ba phần, một câu hỏi: làm sao dẫn dắt khi không ai báo cáo cho bạn?

Reilly tự tóm tắt sách gồm ba phần: tư duy bức tranh lớn, thực thi dự án và nâng tầm. Phần một dạy hiểu bức tranh lớn của công ty, rồi vẽ lại bức tranh ấy cho người khác bằng tầm nhìn và chiến lược. Phần này cũng nói tới việc dám đưa ra những quyết định lớn đang chặn người khác.

Phần hai nói về những dự án lớn, mơ hồ, xuyên tổ chức mà kỹ sư Staff+ phải đưa tới đích dù chúng rất khó. Sách chỉ cách vượt qua những đoạn khó và cách quản lý thời gian, năng lượng cùng vốn xã hội (social capital) suốt vòng đời dự án.

Phần ba coi kỹ sư Staff+ là force multiplier, người làm cả đội mạnh lên. Ảnh hưởng trực tiếp đến từ mentorship, sponsorship, coaching; ảnh hưởng gián tiếp đến từ làm gương. Phần này cũng bàn về việc tự nâng cấp bản thân và “trao lại công việc” của mình cho người khác.

Thử áp vào một quyết định đang treo

Ý đáng mang theo nhất là lời kêu gọi dám chốt quyết định đang chặn người khác. Thử hình dung một tình huống giả định: bạn triển khai một agent cho khách hàng, và đã hai tuần không ai quyết agent đọc thẳng database production hay đọc bản export hằng đêm. Đội dữ liệu, đội bảo mật và đội vận hành đều đang chờ.

Cách đóng câu hỏi này là viết một trang đề xuất: hai phương án, cái giá của mỗi bên, phương án bạn khuyên và lý do. Ghi rõ ai cần duyệt và hạn chót. Một quyết định có người chịu trách nhiệm và có ngày chốt sẽ khó bị treo tiếp hơn một cuộc thảo luận mở.

Lỗi thường gặp có ba kiểu. Chờ cả ba đội đồng thuận tuyệt đối thì câu hỏi treo mãi. Tự quyết một mình rồi thông báo thì bạn mất lòng đúng những người sẽ phải vận hành hệ thống.

Kiểu lỗi thứ ba liên quan tới bài học phần hai: tiêu hết vốn xã hội vào những việc nhỏ trước đó. Khi cần ba đội cùng mở quyền dữ liệu trong một tuần, thiện chí còn lại mới quyết định họ có giúp hay không.

Và khi đã chốt xong, ý “trao lại công việc” nhắc bạn ghi lại lý do quyết định để đội khách hàng tự xử lý lần sau mà không cần bạn.

Cần đọc những ý này cùng lời cảnh báo trong “Being Glue”: Reilly viết rằng làm glue work quá sớm có thể giới hạn sự nghiệp, thậm chí đẩy người ta ra khỏi ngành. Lời khuyên thực tế: khi kể về việc kết nối trong CV hay phỏng vấn, hãy đặt nó cạnh một kết quả kỹ thuật cụ thể.

Nên đọc theo thứ tự nào?

Với developer có 2-8 năm kinh nghiệm, nên bắt đầu bằng bài “Being Glue” trên noidea.dog vì nó ngắn và cho bạn quen giọng văn của tác giả.

Phần một nên đọc khi bạn đã có một dự án thật để soi vào. Phần ba để dành cho lúc bắt đầu kèm người khác. Muốn thêm góc nhìn, cuốn Staff Engineer của Will Larson là sách cùng chủ đề, cũng là cuốn Reilly viết lời tựa.

Khi đọc mô tả công việc FDE, để ý những cụm như “ambiguous”, “cross-functional” hay “stakeholder”. Đó là lúc bạn cần một câu chuyện kiểu tình huống ở trên, có quyết định cụ thể, người duyệt cụ thể và kết quả cụ thể.

Sách viết cho người muốn lên staff mà không làm quản lý. Nếu con đường bạn chọn là ngồi cạnh khách hàng, kỹ năng ấy sẽ được đem ra thử sớm hơn nhiều, nên càng nên đọc nó sớm.